Máy Khoan Cọc Nhồi Sany SR250 – Khả Năng Thi Công Nền Móng

1. Máy khoan cọc nhồi Sany SR250 giữ vai trò gì trong thi công nền móng?

Máy khoan cọc nhồi Sany SR250 đảm nhiệm việc tạo lỗ cho cọc trong nền móng nhà cao tầng, cầu và công trình công nghiệp. Thiết bị truyền mô-men xoắn qua cần Kelly đến dụng cụ khoan, kết hợp lực ép để cắt đất, đá và đưa vật liệu lên mặt đất.

Máy khoan cọc nhồi Sany SR250 đảm nhiệm việc tạo lỗ cho cọc trong nền móng công trình.

Hiệu quả thi công phụ thuộc vào địa chất, dụng cụ khoan, biện pháp giữ ổn định thành lỗ và nền đặt máy. Nhà thầu cần theo dõi chiều sâu, độ thẳng đứng, làm sạch đáy trước khi hạ lồng thép và đổ bê tông. Năng lực của SR250 phải được đối chiếu với cấu hình máy thực tế; năng suất nên tính theo cọc hoàn thành đạt yêu cầu, không chỉ tốc độ khoan.

Nguyên lý khoan xoay tạo lỗ

Máy khoan cọc nhồi Sany SR250 là thiết bị khoan xoay tạo lỗ cọc bằng cách cắt và đưa đất, đá ra khỏi vị trí móng. Đầu quay truyền mô-men xoắn qua cần khoan Kelly đến gầu khoan, mũi khoan xoắn hoặc dụng cụ chuyên dụng. Cơ cấu ép kéo tạo lực tác dụng theo phương dọc trục để dụng cụ xuyên vào địa tầng; tời chính nâng bộ công tác lên khi cần xả đất. Người vận hành phải phối hợp tốc độ quay, lực ép và chiều dài mỗi lượt khoan theo loại đất. Ép quá mạnh khi gầu chưa cắt hiệu quả có thể làm tăng tải cho cần khoan mà không cải thiện năng suất.

Trình tự thi công bắt đầu từ việc kiểm tra mặt bằng, xác định tim cọc và độ ổn định của nền đặt máy. Sau khi đưa máy vào vị trí, nhà thầu lắp ống vách đầu cọc nếu biện pháp yêu cầu, rồi khoan theo từng lượt và đưa đất lên khỏi lỗ. Trong quá trình đó, cần theo dõi độ thẳng đứng, chiều sâu, diễn biến địa tầng và trạng thái thành lỗ. Khi đạt cao độ thiết kế, lỗ khoan được làm sạch đáy, kiểm tra trước khi hạ lồng thép và đổ bê tông bằng ống đổ phù hợp. Khả năng khoan của máy vì vậy chỉ là một phần của dây chuyền tạo ra cọc đạt yêu cầu.

Máy khoan cọc nhồi Sany SR250 cắt và đưa đất, đá ra khỏi vị trí hố cọc

Biện pháp giữ thành phải được chọn theo điều kiện đất và nước ngầm. Ở tầng đất yếu hoặc cát dễ sập, ống vách tạm và dung dịch giữ thành có thể được sử dụng theo thiết kế thi công. Khi dùng dung dịch, phải duy trì mực dung dịch thích hợp và kiểm soát các chỉ tiêu của dung dịch theo yêu cầu dự án; để mực dung dịch giảm đột ngột có thể làm mất ổn định thành lỗ. Trước khi đổ bê tông, việc kiểm tra cặn lắng đáy đặc biệt quan trọng: đạt chiều sâu khoan không đồng nghĩa đáy cọc đã đủ sạch. Nếu rút ống vách trong lúc đổ, trình tự rút cũng phải phối hợp với lượng bê tông đã cấp để hạn chế khuyết tật thân cọc.

So với đóng cọc bằng va đập hoặc rung, khoan xoay không tạo chuyển vị đất theo cùng cơ chế và thường thuận lợi hơn khi phải quản lý tiếng ồn, rung động tại khu vực đô thị. Tuy nhiên, không thể xem đây là phương pháp “không ảnh hưởng” đến công trình lân cận. Sập thành lỗ, thất thoát dung dịch, thay đổi mực nước ngầm hoặc nền kê máy lún không đều đều có thể gây sự cố. Vì vậy, biện pháp thi công cần xét cả thiết bị phụ trợ, công trình xung quanh và phương án quan trắc khi điều kiện hiện trường đòi hỏi.

Những công trình có thể cân nhắc sử dụng SR250

SR250 có thể được xem xét cho móng cọc của nhà nhiều tầng, trụ cầu, công trình công nghiệp, bến bãi và các kết cấu chịu tải trọng tập trung lớn. Tuy nhiên, tên model không xác định sẵn phạm vi công việc mà máy thực hiện hiệu quả. Nhà thầu phải đối chiếu đường kính, chiều sâu cọc, loại địa tầng và yêu cầu khoan vào lớp chịu lực với cấu hình máy thực tế. Cũng cần kiểm tra mặt bằng đủ cho máy di chuyển, quay bộ công tác và bố trí xe cấp bê tông, cẩu hạ lồng thép, nơi chứa đất khoan.

Lựa chọn dụng cụ khoan quyết định đáng kể đến hiệu suất. Gầu khoan thích hợp cho nhiều lớp đất cần lấy vật liệu ra theo từng lượt; mũi khoan xoắn có thể hỗ trợ phá đất chặt hoặc làm tơi lớp khó cắt; dụng cụ khoan đá cần được chọn theo mức độ phong hóa, độ cứng và tính nứt nẻ của đá. Với tầng cuội sỏi, đá lăn hoặc vật cản không đồng nhất, vấn đề không chỉ là lực khoan: dụng cụ có thể mòn nhanh, lệch hướng hoặc khó giữ vật liệu trong gầu. Địa chất mô tả trên hồ sơ khảo sát cần được đối chiếu với đất, đá thực tế lấy lên trong quá trình khoan.

Sany SR250 hiệu quả khi thi công với nền đất hoặc đá phong hóa

Năng suất nên được đánh giá theo thời gian hoàn thành một cọc đủ điều kiện nghiệm thu, không chỉ theo số mét khoan mỗi giờ. Một cọc trong đất sét ổn định có thể khoan nhanh nhưng vẫn phải chờ kiểm tra, hạ lồng thép và bê tông. Ngược lại, cọc gặp cát có nước ngầm có thể mất nhiều thời gian giữ thành và xử lý đáy; cọc xuyên đá có thể phát sinh thời gian thay răng cắt. Khi lập tiến độ, cần tính chu kỳ xả đất, di chuyển giữa các tim cọc, cấp vật tư, bảo dưỡng máy và thời gian dự phòng cho biến động địa tầng.

Điều kiện nền đặt máy cũng là giới hạn vận hành quan trọng. Máy có kết cấu cao, tải trọng lớn và liên tục thay đổi trạng thái khi nâng hạ cần khoan. Nền công tác phải được chuẩn bị theo tải trọng thiết bị, khả năng chịu lực của đất và tuyến di chuyển dự kiến; vị trí gần mép hố đào hoặc công trình ngầm cần được xem xét riêng. Một cấu hình đáp ứng yêu cầu khoan trên giấy tờ vẫn có thể không phù hợp nếu không thể tiếp cận tim cọc hoặc vận hành an toàn tại hiện trường.

Hiểu đúng tên model và thông số kỹ thuật

Ký hiệu SR250 giúp nhận diện dòng máy, nhưng không nên suy ra một thông số vận hành chính xác chỉ từ số “250”. Phiên bản, năm sản xuất, thị trường cung cấp và cấu hình đặt hàng có thể khác nhau. Khi đối chiếu thiết bị, cần kiểm tra catalogue đúng phiên bản cùng hồ sơ của chiếc máy dự kiến huy động: đầu quay, động cơ, hệ thống ép kéo, tời, cần khoan Kelly, đối trọng và các bộ công tác đi kèm. Số máy và tình trạng thực tế cần thống nhất với hồ sơ chào thầu hoặc hợp đồng thuê.

Thông số mô-men xoắn phải được đọc cùng dải tốc độ quay và điều kiện công bố; giá trị cực đại không có nghĩa máy duy trì giá trị ấy ở mọi tốc độ. Tương tự, chiều sâu khoan phụ thuộc cấu hình cần Kelly, chiều dài từng đoạn, dụng cụ gắn dưới cần và điều kiện vận hành. Đường kính khoan công bố cũng cần đối chiếu với gầu, mũi khoan có sẵn, khoảng cách từ trục khoan đến thân máy và phương án dùng ống vách. Thông số danh nghĩa mô tả năng lực thiết bị, không phải cam kết năng suất tại một địa tầng cụ thể.

Trước khi lập biện pháp, nhà thầu nên xác nhận bằng tài liệu kỹ thuật và kiểm tra tại máy các hạng mục ảnh hưởng trực tiếp đến công việc: mức hao mòn dụng cụ cắt, tình trạng cần Kelly, cáp tời, hệ thống thủy lực, thiết bị báo độ sâu và cảnh báo vận hành. Cấu hình vận chuyển, lắp dựng cũng phải được tính vào kế hoạch huy động. Trong giai đoạn thi công, nhật ký cần ghi nhận chiều sâu theo thời gian, địa tầng gặp phải, dụng cụ sử dụng, sự cố bất thường và kết quả kiểm tra lỗ khoan để đối chiếu giữa năng lực máy, biện pháp đã duyệt và chất lượng cọc thực tế.

2. Cấu tạo và các hệ thống quyết định năng lực làm việc của Sany SR250

Năng lực làm việc của Sany SR250 phụ thuộc vào sự phối hợp giữa đầu quay, cần Kelly, dụng cụ khoan, hệ tời, thủy lực và điều kiện nền. Mô-men xoắn cực đại không phản ánh đầy đủ hiệu quả khoan; tốc độ quay, lực ép, địa tầng và tình trạng dụng cụ cũng ảnh hưởng đến tiến độ. Cần kiểm tra độ mòn, cơ cấu khóa của cần Kelly, cáp, phanh và hệ thủy lực để hạn chế sự cố. Khung gầm bánh xích vẫn cần sàn công tác đủ sức chịu tải. Trong đất yếu hoặc có nước ngầm, ống vách và dung dịch giữ thành phải được lựa chọn, kiểm soát theo biện pháp thi công.

Đầu quay, cần khoan và bộ công tác

Đầu quay truyền mô-men đến cần Kelly và dụng cụ cắt ở đáy lỗ. Khi đánh giá năng lực của Sany SR250, không nên chỉ nhìn vào mô-men xoắn cực đại: tốc độ quay, khả năng duy trì mô-men dưới tải, lực ép dọc trục và đặc tính của dụng cụ đều ảnh hưởng đến tốc độ khoan. Các thông số danh định cũng cần được đối chiếu với đúng phiên bản máy, cấu hình lắp đặt và tài liệu kỹ thuật, thay vì suy rộng cho mọi máy mang cùng tên model.

Khi gầu khoan quay lớp đất đá bị cắt và đưa vào trong gầu

Trong đất dính, quay quá nhanh có thể làm đất bám chặt vào gầu, khiến thời gian xả đất kéo dài. Với lớp đất chặt hoặc lẫn cuội, ép mạnh khi răng cắt chưa ăn vào vật liệu dễ gây rung, mòn lệch và tăng tải cho đầu quay. Người vận hành cần theo dõi sự thay đổi của âm thanh, độ rung, tốc độ tiến dao và áp suất làm việc để điều chỉnh thao tác. Tốc độ xuyên không ổn định là dấu hiệu cần kiểm tra địa tầng, dụng cụ và chế độ khoan; không nên mặc nhiên khắc phục bằng cách tăng lực ép.

Cần Kelly truyền đồng thời mô-men và lực dọc trục. Cần ma sát và cần khóa có nguyên lý truyền lực, khả năng chịu ép và cách thao tác khác nhau; vì vậy, việc chọn cần phải phù hợp với địa tầng và biện pháp thi công. Khi kiểm tra máy, cần xem độ thẳng của từng đoạn cần, độ mòn bề mặt trượt, then truyền lực, vị trí khóa và tình trạng mối nối. Kelly bị mòn hoặc khóa không ăn khớp có thể gây trượt khi ép, va đập trong lúc đổi chiều và làm giảm khả năng kiểm soát dụng cụ dưới đáy lỗ.

Chiều sâu khoan hữu dụng không đồng nghĩa với chiều dài danh nghĩa của cần. Chiều dài gầu hoặc mũi khoan, cao độ sàn công tác, chiều cao ống vách và hành trình làm việc của các cụm máy đều ảnh hưởng đến độ sâu thực tế. Trước khi bố trí thiết bị, nhà thầu cần kiểm tra khả năng chạm cao độ đáy thiết kế, đồng thời bảo đảm còn đủ khoảng thao tác để nhấc dụng cụ, xả đất và xử lý sự cố. Đây là bước quan trọng với lỗ khoan sâu hoặc vị trí có hạn chế về không gian phía trên.

Bộ công tác phải được chọn theo từng lớp địa tầng, không chỉ theo đường kính lỗ. Gầu khoan cần có cửa đáy đóng mở tin cậy để giữ đất khi nâng và xả đất thuận lợi trên mặt đất; mũi khoan xoắn hỗ trợ phá lớp đất chặt trước khi dùng gầu thu hồi vật liệu. Khi gặp cuội sỏi hoặc đá phong hóa, hình dạng dụng cụ và loại răng cắt cần phù hợp với cơ chế phá vật liệu. Răng cắt cùn, thiếu răng hoặc mòn không đều làm tăng thời gian chu kỳ, có thể khiến dụng cụ chạy lệch và gây khó khăn cho công tác làm sạch đáy lỗ.

Hệ thống tời, thủy lực và khung gầm

Tời chính thực hiện phần lớn thao tác nâng hạ Kelly và bộ công tác; tời phụ được sử dụng theo chức năng, cấu hình máy và biện pháp thi công được phép. Năng lực nâng thực tế phải xét đến tải của dụng cụ, đất chứa trong gầu, chiều dài cáp làm việc và giới hạn của từng cơ cấu. Khi vận hành, cần tránh giật tải hoặc dùng tời để cố kéo dụng cụ đang kẹt khi chưa xác định nguyên nhân. Những thao tác đó có thể tạo tải động lớn hơn đáng kể so với tải quan sát được khi nâng bình thường.

Dây cáp cần được theo dõi về đứt sợi, mòn, biến dạng, ăn mòn và tình trạng cuốn trên tang. Puly, móc, chốt liên kết, phanh và thiết bị giới hạn cũng phải được kiểm tra theo tài liệu nhà sản xuất và quy trình công trường. Cáp còn nguyên hình dạng bên ngoài không có nghĩa là toàn bộ hệ tời an toàn: phanh hoạt động kém, cáp xếp chồng bất thường hoặc puly bị kẹt đều có thể dẫn đến mất kiểm soát khi nâng hạ.

Hệ thống thủy lực cấp năng lượng cho đầu quay và nhiều chuyển động của máy. Hiệu suất suy giảm có thể bắt nguồn từ dầu nhiễm bẩn, lọc tắc, rò rỉ, dầu quá nóng hoặc cụm điều khiển hoạt động không đúng. Việc chẩn đoán cần dựa trên biểu hiện và phép kiểm tra theo hướng dẫn bảo dưỡng, thay vì chỉ tăng áp để bù cho chuyển động chậm. Bảo dưỡng đúng loại dầu, chu kỳ lọc và yêu cầu độ sạch giúp hạn chế mài mòn bơm, van; đồng thời giảm nguy cơ máy dừng giữa một chu kỳ khoan.

Khung gầm bánh xích giúp phân bố tải nhưng không thay thế thiết kế sàn công tác. Nền cần đủ sức chịu tải, phẳng, thoát nước và không có vùng yếu cục bộ bên dưới đường di chuyển. Khi máy xoay thân trên, nâng gầu đầy đất hoặc làm việc sát mép hố đào, phân bố tải xuống nền có thể thay đổi. Nhà thầu phải kiểm tra khoảng cách đến mép dốc, công trình ngầm, hố ga và khu vực vừa được hoàn trả; trường hợp cần thiết phải gia cố hoặc bố trí tấm phân tải theo biện pháp được phê duyệt.

Ống vách và dung dịch giữ thành

Ở đất rời, đất yếu hoặc nơi có nước ngầm, chất lượng lỗ khoan phụ thuộc vào khả năng giữ ổn định thành lỗ, không chỉ vào máy khoan. Ống vách bảo vệ đoạn miệng lỗ, hỗ trợ định vị tim cọc và hạn chế đất bề mặt rơi xuống. Chiều dài hạ ống vách cần căn cứ vào lớp đất dễ sạt, mực nước và yêu cầu thiết kế. Nếu đoạn dưới ống vách vẫn có nguy cơ mất ổn định, cần kết hợp giải pháp giữ thành phù hợp thay vì coi ống vách ngắn là đủ cho toàn bộ chiều sâu.

Dung dịch bentonite hoặc polymer hỗ trợ tạo áp lực thủy tĩnh giữ thành; cơ chế tác dụng cụ thể phụ thuộc vào loại dung dịch và địa tầng. Hiệu quả còn liên quan đến mực dung dịch trong lỗ, khả năng mất dung dịch vào đất và hoạt động thu hồi, làm sạch. Khi chọn vật liệu phải xét nguồn nước pha trộn, thành phần đất, yêu cầu môi trường và phương án xử lý dung dịch sau thi công. Không có một loại dung dịch hoặc công thức pha trộn tối ưu cho mọi lỗ khoan.

Các chỉ tiêu như tỷ trọng, độ nhớt, hàm lượng cát và pH cần được kiểm tra theo biện pháp đã phê duyệt, tại vị trí và thời điểm có ý nghĩa đối với chất lượng lỗ khoan. Đặc biệt, trước khi đổ bê tông phải kiểm tra điều kiện dung dịch và cặn đáy theo yêu cầu của dự án. Dung dịch quá bẩn hoặc chứa nhiều hạt lơ lửng có thể khiến việc làm sạch đáy không đạt; mực dung dịch tụt làm giảm áp lực giữ thành. Kết quả kiểm tra đạt yêu cầu mới là cơ sở để chuyển bước thi công, không phải chỉ dựa vào việc lỗ khoan đã đạt chiều sâu thiết kế.

3. Chọn cấu hình SR250 theo địa chất, thiết kế cọc và mặt bằng

Chọn cấu hình SR250 cần bắt đầu từ hồ sơ địa chất và điều kiện thực tế. Đối chiếu địa tầng, nước ngầm, cuội sỏi và đá với bộ Kelly, dụng cụ khoan, biện pháp giữ thành và thiết bị hỗ trợ ống vách. Đồng thời, xác nhận đường kính, chiều sâu khoan theo cao độ thi công và điều kiện mặt bằng: nền đặt máy, đường vận chuyển, khoảng không dựng cần, hạ lồng thép. Năng suất phải tính theo chu kỳ cọc hoàn chỉnh, gồm khoan, kiểm tra lỗ, hạ lồng, đổ bê tông và thời gian chờ. Lập kịch bản địa chất bất lợi, theo dõi nguyên nhân chậm để điều chỉnh cấu hình và hậu cần.

Bãi tập kết máy Sany SR250

Đọc hồ sơ địa chất trước khi chọn máy

Hồ sơ khảo sát địa chất là cơ sở đầu tiên để đánh giá máy khoan cọc nhồi Sany SR250 có phù hợp với công trình hay không. Không nên chỉ đọc tên các lớp đất và chiều sâu gặp đá. Cần đối chiếu chiều dày địa tầng, chỉ tiêu cơ lý, mực nước ngầm, kết quả SPT, phân bố cuội sỏi, mức độ phong hóa và tính nguyên khối của đá với vị trí từng nhóm cọc. Nếu có thí nghiệm lõi đá, các thông tin như tỷ lệ thu hồi lõi và RQD giúp nhận diện đá nứt nẻ, nhưng vẫn phải xem cùng mô tả hiện trường. Hố khảo sát chỉ đại diện cho vị trí đã khoan; khi địa tầng thay đổi nhanh, cần dành dự phòng cho những điều kiện chưa được phản ánh trên mặt cắt địa chất.

Từng lớp đất đặt ra yêu cầu khác nhau đối với dụng cụ và biện pháp giữ thành. Cát bão hòa dễ mất ổn định khi mực dung dịch trong lỗ khoan hạ thấp hoặc khi thao tác gầu gây xáo động mạnh. Đất sét dính có thể bám gầu, kéo dài thời gian xả đất và làm giảm lượng đất lấy lên mỗi chu kỳ. Cuội sỏi lớn, đặc biệt khi nằm xen trong đất mềm, có thể khiến dụng cụ làm việc không đều, tăng mài mòn răng cắt hoặc làm lỗ khoan lệch hướng. Với mặt đá nghiêng và độ phong hóa thay đổi đột ngột, cần theo dõi độ thẳng đứng của lỗ, tránh chỉ tăng lực ép hoặc mô-men xoắn để cố vượt qua lớp cứng.

Việc chọn gầu khoan, gầu vét, mũi khoan phá đá hoặc ống khoan lấy lõi phải dựa trên địa tầng thực tế và khả năng làm việc đồng bộ của chiếc SR250 được huy động. Mô-men xoắn danh định không tự nó quyết định khả năng thi công: lực ép đầu khoan, tốc độ quay, kiểu cần Kelly, chiều dài dụng cụ và khả năng truyền lực ở chiều sâu lớn đều ảnh hưởng đến hiệu quả. Nếu dự kiến dùng ống vách dài, cũng phải xác định máy khoan tự lắp, rút được hay cần thiết bị hỗ trợ. Phương án xử lý lớp khó nên được chuẩn bị trước, gồm dụng cụ dự phòng, răng cắt thay thế và cách kiểm tra lại tim, độ nghiêng lỗ sau khi vượt địa tầng.

Hồ sơ địa chất còn liên quan trực tiếp đến kiểm soát chất lượng lỗ khoan. Khi thi công bằng dung dịch giữ thành, cần lập kế hoạch kiểm tra mực dung dịch, các chỉ tiêu của dung dịch theo biện pháp được phê duyệt và tình trạng cặn đáy trước khi đổ bê tông. Không nên áp dụng máy móc một bộ trị số cho mọi công trường, vì loại dung dịch, điều kiện nước ngầm và yêu cầu thiết kế có thể khác nhau. Nhật ký khoan phải ghi nhận địa tầng gặp thực tế, độ sâu chuyển lớp, biểu hiện bất thường và thời điểm thay dụng cụ để kịp đối chiếu với hồ sơ khảo sát.

Đối chiếu đường kính, chiều sâu và khoảng không thi công

Bản vẽ cọc phải được kiểm tra theo đúng cấu hình của chiếc SR250 dự kiến huy động, không lấy thông số quảng cáo của một phiên bản khác làm căn cứ. Những nội dung cần đối chiếu gồm đường kính khoan, chiều sâu làm việc hữu hiệu với bộ Kelly và dụng cụ đã chọn, chiều dài ống vách, cao độ mặt sàn thi công, cao độ đáy cọc và yêu cầu vét đáy. Chiều sâu khoan thực tế có thể khác chiều dài cọc ghi trên bản vẽ nếu mặt sàn thi công cao hơn cao độ đầu cọc thiết kế. Cần xác định rõ các mốc cao độ trước khi kết luận máy đủ tầm với.

Ví dụ, cọc đường kính thiết kế 1,2 m, chiều dài 40 m có thể tích hình học lý thuyết khoảng 45,24 m³, theo công thức V = π × D²/4 × L. Con số này chỉ là mốc lập kế hoạch, không phải lượng bê tông đặt hàng cố định. Phần bê tông đổ vượt cao độ đầu cọc để xử lý đầu cọc, đoạn khoan qua cao độ đầu cọc, độ mở rộng lỗ và sai khác kích thước thực tế đều có thể làm lượng sử dụng tăng lên. Đội thi công cần dự trù nguồn cấp đủ để đổ liên tục, đồng thời theo dõi thể tích theo từng xe và cao độ mặt bê tông trong lỗ. Chênh lệch bất thường phải được ghi nhận, kiểm tra nguyên nhân, không mặc nhiên xem là hao hụt.

Mặt bằng phải đáp ứng cả yêu cầu đứng máy lẫn dây chuyền phục vụ. Cần kiểm tra bề rộng đường vào, khả năng chịu tải của đường công vụ và sàn thao tác, vị trí quay trở, khoảng cách từ tim cọc đến công trình lân cận, cũng như chỗ bố trí ống vách, dụng cụ khoan và thiết bị xử lý dung dịch. Nền đặt máy ổn định và đủ khả năng chịu tải đặc biệt quan trọng khi dựng cần, khoan và di chuyển; phương án gia cố hoặc trải tấm phân tải phải dựa trên đánh giá hiện trường. Việc một máy có thể tiếp cận tim cọc không đồng nghĩa xe bê tông, cẩu lồng thép và phương tiện vận chuyển đất khoan có thể hoạt động mà không cản trở nhau.

Trong đô thị, khoảng không phía trên thường là giới hạn quyết định. Đường điện, mái che, kết cấu hiện hữu và vùng hoạt động của các cần cẩu khác phải được đưa vào phương án dựng cần, xoay máy và hạ lồng. Nếu không thể hạ nguyên lồng thép, phương án chia đoạn cần tính đến chiều dài nối, trình tự lắp dựng, độ ổn định khi cẩu và thời gian giữ lỗ khoan chờ hạ lồng. Mọi thay đổi đối với cấu tạo và phương pháp nối lồng phải được kỹ sư có thẩm quyền xem xét, chấp thuận; không tự ý cắt ngắn lồng chỉ để phù hợp với chiều cao thông thủy.

Đánh giá năng suất bằng chu kỳ hoàn chỉnh

Năng suất không thể suy ra từ tốc độ khoan thuần túy. Một chu kỳ cọc bao gồm di chuyển và định vị máy, lắp ống vách, khoan qua từng lớp địa chất, thay dụng cụ, kiểm tra kích thước và độ thẳng đứng lỗ, xử lý dung dịch, vét cặn, hạ lồng thép, lắp ống đổ, đổ bê tông và hoàn thiện hồ sơ. Thời gian chờ cẩu, chờ xe bê tông hoặc chờ kết quả kiểm tra cũng phải được tính. Nếu các khâu phía sau không theo kịp, tăng tốc độ khoan có thể chỉ làm tăng thời gian lỗ khoan phải chờ, thay vì tăng số cọc hoàn thành.

Để lập tiến độ, nên chia cọc thành nhóm theo đường kính, chiều sâu và địa tầng dự kiến; sau đó ước tính thời gian cho từng công đoạn và thời gian chuyển vị trí. Với lớp đá hoặc cuội sỏi phân bố không đều, nên xây dựng kịch bản cơ sở và kịch bản bất lợi, kèm nhu cầu dụng cụ, nhân lực và hậu cần tương ứng. Các cọc đầu tiên là dữ liệu để hiệu chỉnh định mức, nhưng cần xem chúng có đại diện cho toàn bộ khu vực hay không. Một cọc thi công nhanh trong đất thuận lợi không đủ cơ sở để áp cùng năng suất cho nhóm cọc xuyên đá.

Nhật ký nên tách thời gian khoan hữu ích, thời gian xả đất và thay dụng cụ, thời gian xử lý sự cố, thời gian kiểm tra chất lượng và thời gian chờ từ bên ngoài. Đồng thời ghi nhận độ sâu, loại dụng cụ, địa tầng gặp thực tế, số lần đưa dụng cụ lên xuống và nguyên nhân từng lần dừng. Phân loại đúng nguyên nhân chậm tiến độ giúp lựa chọn giải pháp phù hợp: đổi dụng cụ hoặc chế độ khoan khi hiệu quả cắt thấp; bổ sung năng lực vận chuyển khi đất khoan ùn ứ; điều phối lại cẩu và xe bê tông khi khâu hạ lồng, đổ bê tông trở thành điểm nghẽn. Chỉ nên đánh giá SR250 thiếu năng lực sau khi đã loại trừ các giới hạn của cấu hình và dây chuyền thi công.

4. Quy trình thi công cọc khoan nhồi với Sany SR250

Thi công cọc khoan nhồi bằng Sany SR250 bắt đầu bằng xác định tim cọc, kiểm tra công trình ngầm, sàn công tác và thiết bị. Sau khi lắp ống vách, quá trình khoan cần theo dõi địa tầng, chiều sâu, độ ổn định thành lỗ và dung dịch giữ thành. Khi có bất thường, phải dừng khoan để xác định nguyên nhân.

Đạt cao độ thiết kế, đội thi công đo kiểm, làm sạch đáy, kiểm tra lồng thép rồi hạ đúng vị trí. Bê tông được đổ liên tục qua ống tremie, duy trì đầu ống ngập theo cao độ đo thực tế. Nhật ký từng cọc cần ghi kết quả kiểm tra, lượng bê tông, sự cố và biện pháp xử lý để phục vụ nghiệm thu.

Máy khoan cọc nhồi Sany SR250 tạo lỗ khoan

Trước khi đưa Sany SR250 vào vị trí, đội trắc đạc xác định tim cọc, cao độ mặt bằng và cao độ tham chiếu bằng hệ mốc đã được bàn giao, kiểm tra chéo số liệu trước khi khoan. Tim cọc cần được bảo vệ bằng mốc gửi nằm ngoài phạm vi đào và di chuyển thiết bị để có thể kiểm tra lại sau khi lắp ống vách. Đồng thời, phải đối chiếu hồ sơ công trình ngầm với khảo sát hiện trường, xác định phạm vi bảo vệ của đường điện, ống cấp thoát nước và các kết cấu lân cận. Không mở lỗ khi vị trí cọc hoặc điều kiện công trình ngầm còn chưa rõ.

Sàn công tác phải đủ ổn định cho máy khoan, xe cẩu và xe bê tông trong suốt chu kỳ thi công, không chỉ tại thời điểm máy đứng yên. Đội cơ giới kiểm tra tình trạng di chuyển, hệ thủy lực, cáp nâng, khóa nối cần khoan, gầu khoan, răng gầu và thiết bị đo trên máy theo hướng dẫn vận hành. Phạm vi quay của thân máy, vùng nâng hạ lồng thép và tuyến xe phục vụ cần được phân định; người không có nhiệm vụ không được vào vùng nguy hiểm. Nếu sử dụng dung dịch giữ thành, bể trộn, bể chứa, thiết bị kiểm tra dung dịch và phương án thu gom bùn thải phải sẵn sàng trước khi khoan.

Ống vách đầu cọc được lắp đúng vị trí, cao độ và chiều sâu theo biện pháp đã phê duyệt. Bộ phận này giúp bảo vệ miệng lỗ, hạn chế đất mặt rơi xuống và tạo điều kiện định hướng dụng cụ khoan ban đầu. Sau khi lắp, cần kiểm tra lại tim ống vách, độ thẳng đứng và sự ổn định của vùng đất quanh miệng lỗ. Người vận hành đưa dụng cụ xuống từ từ, tránh để gầu va mạnh vào mép ống vách làm lệch hướng khoan hoặc hư hỏng thiết bị.

Ống vách được hạ xuống để bảo vệ miệng lỗ, hạn chế đất mặt rơi xuống

Trong quá trình khoan, người vận hành theo dõi độ sâu, phản ứng của cần khoan, tốc độ tiến gầu và các thông số vận hành mà cấu hình SR250 tại công trường cho phép ghi nhận. Đất lấy lên phải được quan sát, mô tả và đối chiếu với hồ sơ khảo sát: loại đất, trạng thái, độ ẩm, sự xuất hiện của cát chảy, cuội sỏi hoặc vật cản. Các ranh giới địa tầng thực gặp cần được ghi theo độ sâu. Khi điều kiện đất thay đổi, việc lựa chọn gầu và chế độ khoan phải được kỹ thuật hiện trường xem xét thay vì duy trì một cách khoan cho toàn bộ chiều sâu.

Ở tầng đất dễ mất ổn định, tốc độ khoan và thao tác rút gầu phải được kiểm soát để tránh gây biến động áp lực trong lỗ. Với lỗ khoan dùng dung dịch, cần duy trì mực dung dịch theo biện pháp thi công, theo dõi lượng hao hụt và kiểm tra các chỉ tiêu như khối lượng riêng, độ nhớt, hàm lượng cát theo phương pháp được chấp thuận. Chỉ số hiển thị trên máy là công cụ hỗ trợ điều khiển, không thay thế phép đo kiểm tra hình học phục vụ nghiệm thu. Khi thấy lệch tim, nghiêng cần, kẹt gầu hoặc mất dung dịch bất thường, phải dừng khoan, xác định nguyên nhân và xử lý trước khi tiếp tục; khoan tiếp có thể làm sai lệch tích lũy hoặc tăng nguy cơ sập thành.

Kiểm tra đáy lỗ, hạ lồng thép và đổ bê tông

Khi đạt cao độ đáy thiết kế, đội thi công xác nhận chiều sâu thực tế bằng phương pháp đo được phê duyệt, đồng thời kiểm tra tình trạng thành lỗ và đáy lỗ. Công tác làm sạch có thể bao gồm vét cặn bằng gầu phù hợp, thay hoặc tuần hoàn dung dịch và kiểm tra lại sau khi hoàn tất. Yêu cầu đối với cặn lắng, dung dịch và hình học lỗ khoan phải căn cứ vào thiết kế, chỉ dẫn kỹ thuật cùng tiêu chí nghiệm thu của dự án. Không được suy đoán đáy đã sạch chỉ vì gầu khoan cuối cùng đưa lên ít đất. Cặn còn lại có thể ảnh hưởng rõ rệt đến cọc được thiết kế huy động sức kháng mũi.

Trước khi hạ, lồng thép cần được kiểm tra đường kính, chiều dài từng đoạn, chủng loại và khoảng cách cốt thép, chất lượng mối nối, con kê tạo lớp bê tông bảo vệ và ống siêu âm nếu thiết kế yêu cầu. Vị trí móc cẩu, đai tăng cứng và trình tự nối lồng phải phù hợp với phương án cẩu lắp để hạn chế biến dạng khi dựng đứng. Trong lúc hạ, lồng phải đi tương đối đồng tâm, không va quệt mạnh vào thành lỗ; cao độ đỉnh lồng được khống chế bằng hệ treo hoặc cố định đã tính đến khả năng lồng nổi khi đổ bê tông.

Nếu lồng không xuống đến cao độ yêu cầu, không ép cưỡng bức. Đội thi công cần kiểm tra độ thẳng và kích thước lồng, khả năng vướng tại mối nối, vật cản, cặn đáy hoặc hiện tượng thu hẹp tiết diện lỗ. Sau khi xử lý, phải đánh giá lại những điều kiện nghiệm thu có thể đã thay đổi, đặc biệt khi thời gian chờ khiến dung dịch biến chất hoặc cặn tiếp tục lắng xuống đáy.

Trước khi đổ bê tông, cần xác nhận cấp phối đã phê duyệt, năng lực cung ứng liên tục, thời gian vận chuyển, độ công tác khi giao nhận và tình trạng kín của các mối nối ống tremie. Ống được lắp đến vị trí đáy theo biện pháp kỹ thuật; lượng bê tông ban đầu phải đủ để hình thành dòng bê tông đẩy dung dịch lên và bảo đảm đầu ống ngập trong bê tông sau khi khởi đổ. Không để nước hoặc dung dịch lọt vào ống do mối nối hở hay thao tác khởi đổ không đúng.

Trong suốt quá trình đổ, cao độ mặt bê tông trong lỗ phải được đo định kỳ, nhất là trước mỗi lần tháo bớt ống. Chiều dài ống còn lại được tính từ số đo thực tế để duy trì độ ngập đầu ống theo biện pháp đã phê duyệt. Không xác định độ ngập chỉ bằng lượng bê tông ghi trên phiếu giao hàng, vì thể tích thực tế có thể khác thể tích hình học do thành lỗ mở rộng hoặc thất thoát vào nền đất. Việc đổ cần liên tục, tránh rút đầu ống khỏi khối bê tông gây phân tầng, lẫn bùn và tạo khuyết tật thân cọc.

Người phụ trách ghi nhận lượng bê tông từng xe, thời điểm giao nhận, cao độ bê tông đo được và mọi lần nâng, tháo ống. Nếu lượng đổ tăng bất thường, cấp bê tông gián đoạn, lồng thép dịch chuyển hoặc cao độ bê tông không tăng như dự kiến, phải báo ngay cho bộ phận kỹ thuật. Một lỗ khoan đạt yêu cầu vẫn có thể tạo ra cọc kém chất lượng nếu hạ lồng và đổ bê tông không được kiểm soát chặt.

Hồ sơ thi công phục vụ nghiệm thu

Nhật ký riêng cho từng cọc cần thể hiện mã và vị trí cọc; thời gian bắt đầu, kết thúc từng công đoạn; thiết bị, dụng cụ sử dụng; chiều sâu khoan; địa tầng thực gặp; thông tin ống vách; kết quả kiểm tra dung dịch, đáy lỗ và lồng thép. Hồ sơ đổ bê tông cần có phiếu giao hàng, kết quả kiểm tra độ công tác, thông tin lấy mẫu, khối lượng từng xe, cao độ bê tông theo thời gian và thời điểm kết thúc đổ. Các sự cố, biện pháp xử lý và ý kiến của những bên liên quan phải được ghi nhận tại thời điểm phát sinh.

Dữ liệu ghi nhận từ Sany SR250, nếu cấu hình máy hỗ trợ, cần được đối chiếu với nhật ký hiện trường và biên bản kiểm tra; không xem dữ liệu máy là nguồn duy nhất để xác nhận chất lượng cọc. Hồ sơ nhất quán, có khả năng truy xuất sẽ hỗ trợ đánh giá khi kết quả thí nghiệm hoặc kiểm tra tính toàn vẹn của cọc xuất hiện nghi vấn.

5. Kiểm soát chất lượng, an toàn và môi trường tại công trường

Kiểm soát chất lượng cọc khoan nhồi phải bắt đầu từ khâu chuẩn bị và kéo dài đến nghiệm thu. Với từng cọc, cần theo dõi sự ổn định thành lỗ, dung dịch giữ thành, kích thước lỗ khoan, cặn đáy, lồng thép và quá trình đổ bê tông. Sai lệch phải được ghi nhận, xử lý theo biện pháp đã duyệt; không nghiệm thu chỉ dựa vào độ sâu khoan hoặc lượng bê tông.

Để bảo đảm an toàn, cần kiểm tra nền đặt máy SR250, thiết bị và phương án nâng hạ, đồng thời kiểm soát vùng nguy hiểm. Bùn thải, nước rửa phải được thu gom, không xả vào cống. Công trình lân cận cần được khảo sát, quan trắc và ứng phó kịp thời khi xuất hiện biến động.

Những sai lỗi cần phòng ngừa từ đầu

Kiểm soát chất lượng cọc khoan nhồi phải bắt đầu trước khi mũi khoan chạm đất. Nhà thầu cần đối chiếu hồ sơ địa chất, vị trí cọc, cao độ mặt bằng, công trình ngầm và khả năng tiếp cận của xe bê tông với biện pháp thi công đã phê duyệt. Những thay đổi về địa tầng hoặc mực nước ngầm so với dự kiến cần được ghi nhận, báo cáo để xem xét điều chỉnh biện pháp. Nhật ký của từng cọc phải cho phép truy vết các bước khoan, làm sạch, hạ lồng thép và đổ bê tông.

Sập thành lỗ khoan có thể bắt nguồn từ địa tầng rời, mất dung dịch vào lớp thấm mạnh, dao động mực dung dịch, ống vách không phù hợp hoặc thời gian để lỗ mở quá lâu. Cần duy trì cột áp dung dịch theo biện pháp được duyệt, theo dõi lượng dung dịch hao hụt và kiểm tra đặc tính dung dịch tại các thời điểm quy định. Với dung dịch bentonite hoặc polymer, các chỉ tiêu như tỷ trọng, độ nhớt, hàm lượng cát và pH phải được kiểm tra theo loại vật liệu sử dụng, phương pháp thử và giới hạn chấp nhận của dự án. Không áp dụng máy móc một bộ ngưỡng cho mọi điều kiện địa chất.

Hiện tượng thu hẹp tiết diện hoặc lệch trục có thể xảy ra dù máy khoan đã đạt độ sâu thiết kế. Trước khi khoan, cần kiểm tra tọa độ tim cọc, độ ổn định và độ thẳng đứng của thiết bị, tình trạng ống vách và bộ công tác. Trong quá trình khoan, người vận hành phải theo dõi phản ứng bất thường của máy, lượng đất lấy lên và diễn biến địa tầng thực tế. Đường kính, chiều sâu, độ thẳng đứng và hình dạng lỗ khoan được kiểm tra bằng phương pháp phù hợp với yêu cầu hồ sơ kỹ thuật, đặc biệt tại các vị trí có dấu hiệu sạt lở hoặc gặp vật cản.

Cặn đáy làm giảm khả năng truyền tải của mũi cọc và có thể tạo vùng bê tông kém chất lượng gần đáy. Sau khi đạt độ sâu, cần lựa chọn cách làm sạch phù hợp với thiết bị, loại đất và dung dịch giữ thành; đồng thời kiểm tra lại độ sâu, tình trạng đáy lỗ và dung dịch trước khi đổ bê tông. Nếu thời gian chờ kéo dài hoặc việc hạ lồng thép, ống đổ làm xáo trộn đáy lỗ, phải đánh giá nhu cầu làm sạch lại. Kết quả kiểm tra trước khi hạ lồng không tự động thay thế cho kiểm tra sát thời điểm đổ bê tông.

Lồng thép cần được kiểm tra kích thước, số lượng và vị trí thép, mối nối, con kê, ống phục vụ kiểm tra thân cọc nếu thiết kế yêu cầu, cùng phương án treo giữ cao độ. Khi hạ lồng, phải kiểm soát nguy cơ va quệt thành lỗ, biến dạng lồng hoặc đặt sai cao độ. Trước khi đổ bê tông, kiểm tra độ kín, độ thông suốt và vị trí của ống đổ. Quá trình đổ cần liên tục theo biện pháp đã duyệt; theo dõi thể tích bê tông, cao độ mặt bê tông và độ ngập của đầu ống đổ để hạn chế phân tầng, lẫn dung dịch hoặc đứt đoạn thân cọc.

Không nghiệm thu chất lượng cọc chỉ dựa vào độ sâu khoan hoặc lượng bê tông đã cấp. Hồ sơ cần thể hiện kết quả kiểm tra tại các điểm dừng kỹ thuật, biên bản vật liệu, thông số dung dịch, diễn biến đổ bê tông và những sự cố đã xử lý. Tùy thiết kế, việc kiểm tra sau thi công có thể gồm phương pháp biến dạng nhỏ, siêu âm qua ống đặt sẵn, phương pháp thích hợp khác hoặc thử tải. Mỗi phương pháp phản ánh một khía cạnh khác nhau; tín hiệu bất thường phải được đối chiếu với nhật ký thi công, dữ liệu địa chất và ý kiến của đơn vị thiết kế, giám sát, kiểm định trước khi quyết định xử lý.

Tại Việt Nam, công tác thi công và nghiệm thu cần đối chiếu với TCVN 9395:2012 về cọc khoan nhồi – thi công và nghiệm thu, cùng tiêu chuẩn thiết kế, hồ sơ dự án và các quy định hiện hành áp dụng cho công trình. Phạm vi thí nghiệm, thời điểm kiểm tra và tiêu chí chấp nhận phải được xác định trong tài liệu kỹ thuật được phê duyệt; không tự đặt ngưỡng tại hiện trường để thay thế yêu cầu thiết kế.

An toàn máy khoan và an toàn nâng hạ

SR250 là thiết bị cơ giới lớn, làm việc trên nền chịu tải tập trung và có nhiều vùng nguy hiểm quanh thân máy, cần khoan, tời, cáp và bộ công tác. Trước mỗi ca, người phụ trách cần kiểm tra khả năng chịu lực, độ bằng phẳng của vị trí đặt máy; tình trạng tấm kê nếu sử dụng; khoảng cách với mép hố đào, công trình ngầm và đường điện. Người vận hành kiểm tra cảnh báo thiết bị, phanh, cáp, móc, chốt liên kết, đường ống thủy lực và dấu hiệu rò rỉ. Nền đủ chỗ đặt máy không đồng nghĩa với nền đủ khả năng chịu tải khi máy làm việc.

Khu vực quay máy và miệng lỗ khoan phải được phân định, cảnh báo; người không có nhiệm vụ không được đi vào vùng hoạt động, đứng dưới tải treo hoặc đứng sát mép lỗ. Khi lồng thép dài cần ghép, dựng và hạ bằng thiết bị nâng, phương án nâng hạ phải xét khối lượng thực tế, vị trí móc, bán kính làm việc, hành trình tải và nguy cơ lồng bị võng, xoắn. Chỉ huy nâng hạ cần thống nhất tín hiệu với người vận hành; việc dùng dây điều hướng tải phải thực hiện từ vị trí an toàn, không để người lao động đứng giữa tải và vật cản.

Hệ thống thủy lực áp suất cao và các bộ phận còn tích năng lượng có thể gây chấn thương nghiêm trọng ngay cả khi máy đã ngừng chuyển động. Việc bảo dưỡng, thay ống, tháo bộ công tác hoặc xử lý kẹt phải tuân theo quy trình của nhà sản xuất, bao gồm cô lập nguồn năng lượng và xả áp khi cần thiết. Không dùng tay kiểm tra điểm rò rỉ dầu áp suất cao. Khi mưa lớn, gió mạnh, nền nhão hoặc tầm nhìn hạn chế, phải đánh giá lại điều kiện làm việc và dừng công việc nếu không còn kiểm soát được rủi ro. Công tác an toàn cần tuân thủ quy định hiện hành, trong đó có QCVN 18:2021/BXD khi thuộc phạm vi áp dụng.

Quản lý bùn thải, nước và tác động lân cận

Đất khoan, cát tách từ dung dịch, dung dịch không còn sử dụng và nước rửa thiết bị cần được phân luồng, thu gom theo phương án môi trường của dự án. Khu lưu chứa phải hạn chế rò rỉ, tràn bùn khi mưa và có tuyến vận chuyển không cắt ngang khu vực đổ bê tông nếu có thể. Không xả trực tiếp bùn khoan vào cống thoát nước. Vị trí tập kết đất phải được xem xét cả về khả năng chịu tải nền, khoảng cách đến mép hố đào và nguy cơ nước bẩn chảy sang khu vực lân cận.

Với công trình gần nhà hiện hữu, tuyến giao thông, đường ống hoặc kết cấu ngầm, cần khảo sát hiện trạng và xác định đối tượng có khả năng chịu ảnh hưởng trước khi thi công. Chương trình quan trắc, nếu được yêu cầu, có thể theo dõi lún, nghiêng, chuyển vị, mực nước ngầm hoặc vết nứt tại những vị trí đại diện. Vị trí đo, tần suất, mức cảnh báo và quy trình ứng phó phải căn cứ đánh giá ảnh hưởng, thiết kế quan trắc được phê duyệt và điều kiện thực tế; không đợi đến khi xuất hiện hư hỏng nhìn thấy mới kiểm tra số liệu.

Khi số liệu quan trắc xuất hiện xu hướng bất thường, cần kiểm tra đồng thời thời điểm khoan, cao độ và chất lượng dung dịch, dấu hiệu mất dung dịch, hoạt động bơm hạ nước, tải tập kết và các công việc thi công lân cận. Sự trùng thời điểm không đủ để khẳng định nguyên nhân. Trong khi xác minh, đơn vị thi công cần thực hiện biện pháp kiểm soát rủi ro theo phương án ứng phó đã duyệt, tăng cường theo dõi khi cần và thông báo kịp thời cho các bên có trách nhiệm.

6. Chi phí sử dụng, bảo dưỡng và kinh nghiệm chọn máy SR250

Chi phí sử dụng SR250 nên được đánh giá theo mỗi cọc được nghiệm thu, thay vì chỉ dựa vào đơn giá thuê. Cần tính cả vận chuyển, lắp dựng, nhiên liệu, nhân sự, bộ công tác và thời gian máy chờ; hợp đồng phải làm rõ cách tính ca, tăng ca và xử lý khi máy hỏng. Bảo dưỡng cần theo tài liệu của đúng cấu hình máy và điều kiện công trường, chú trọng kiểm tra cáp, cần Kelly, thủy lực, đầu quay và tời. Trước khi mua hoặc thuê, hãy đối chiếu phiên bản, yêu cầu thiết kế cọc, địa tầng, nền đứng máy, tình trạng vận hành và khả năng hỗ trợ kỹ thuật.

Nhìn tổng chi phí thay vì chỉ nhìn đơn giá thuê

Giá thuê máy khoan cọc nhồi Sany SR250 phụ thuộc vào thời gian thuê, địa điểm thi công, cấu hình máy, bộ công tác đi kèm và phạm vi nhân sự, vật tư do bên cho thuê cung cấp. Vì vậy, đơn giá thuê theo ngày không phản ánh đầy đủ chi phí để hoàn thành một cọc. Báo giá thấp có thể trở nên kém hiệu quả nếu gầu khoan không phù hợp địa tầng, máy dừng chờ phụ tùng hoặc hợp đồng chưa bao gồm vận chuyển, lắp dựng và tháo dỡ.

Để so sánh phương án, nhà thầu nên lập bảng phân định trách nhiệm cho từng khoản: nhiên liệu, người vận hành, thợ sửa chữa, răng cắt, chốt, gầu và mũi khoan, ống vách, cẩu phụ trợ, dung dịch giữ thành, chi phí sửa chữa và ca chờ. Cần làm rõ thời điểm bắt đầu tính tiền thuê, số giờ làm việc trong một ca, cách tính giờ tăng ca và điều kiện tạm ngừng tính tiền khi máy hỏng. Chi phí huy động cũng phải xét đến khả năng tiếp cận công trường, tải trọng cho phép của đường vận chuyển và điều kiện lắp dựng tại mặt bằng.

Chỉ tiêu có giá trị quản trị hơn là chi phí thiết bị trên mỗi cọc đạt yêu cầu, tính bằng tổng chi phí thuê, huy động, vận hành và các khoản hỗ trợ thuộc phạm vi thiết bị, chia cho số cọc được nghiệm thu. Có thể theo dõi thêm chi phí trên mỗi mét khoan được nghiệm thu để so sánh các giai đoạn thi công; tuy nhiên, chỉ tiêu này cần được đọc cùng đường kính cọc, chiều sâu và địa tầng. Một mét khoan trong lớp đất dễ không tương đương một mét khoan qua tầng cuội sỏi hoặc đá phong hóa.

Năng suất thực tế phải được đánh giá theo toàn bộ chu kỳ thi công cọc, không chỉ theo tốc độ khoan. Nếu cẩu lồng thép, cấp bê tông, xử lý dung dịch hoặc vận chuyển đất thải không theo kịp, máy vẫn phát sinh chi phí trong thời gian chờ. Ngược lại, bố trí tuyến di chuyển hợp lý, chuẩn bị sẵn bộ công tác cho địa tầng kế tiếp và phối hợp tiến độ giữa các tổ có thể giảm chi phí mỗi cọc mà không cần đổi sang máy lớn hơn. Khi lập kế hoạch, nên tách thời gian khoan, thời gian thay dụng cụ và thời gian chờ để nhận diện đúng điểm nghẽn.

Bảo dưỡng phòng ngừa để giảm thời gian dừng máy

Kế hoạch bảo dưỡng SR250 phải dựa trên tài liệu áp dụng cho đúng số máy và cấu hình thực tế, kết hợp số giờ hoạt động với điều kiện công trường. Bùn đất, bụi, nhiệt độ cao, nền làm việc lún không đều hoặc vận hành nhiều ca liên tục có thể làm tăng mức độ hao mòn. Không nên tự áp dụng một chu kỳ thay dầu, thay lọc hay giới hạn mài mòn chung cho mọi máy mang tên SR250 khi chưa đối chiếu tài liệu của nhà sản xuất và khuyến nghị của đơn vị bảo dưỡng.

Trước ca làm việc, tổ vận hành nên quan sát rò rỉ, mức chất lỏng theo quy trình của máy, tình trạng dây cáp, puly, chốt liên kết, bánh xích, ống mềm thủy lực và các điểm bôi trơn. Trong khi vận hành, cần theo dõi nhiệt độ, áp suất và cảnh báo trên hệ thống hiển thị; ghi nhận hiện tượng đầu quay phản ứng chậm, tời làm việc bất thường, cáp quấn lệch hoặc cần Kelly có tiếng va đập khác thường. Kiểm tra đường ống áp lực phải thực hiện theo quy trình an toàn; không dùng tay tìm vị trí rò rỉ khi hệ thống còn áp suất.

Các cụm chịu tải cần được chú ý riêng. Dây cáp phải được kiểm tra dấu hiệu đứt sợi, biến dạng, ăn mòn và mòn không đều theo tiêu chuẩn loại bỏ áp dụng; puly cần quay bình thường, không làm hư cáp. Với cần Kelly, cần xem độ mòn các mặt dẫn hướng, cơ cấu khóa và dấu hiệu biến dạng. Đầu quay, tời, chốt trục và kết cấu chịu lực phải được đánh giá khi xuất hiện rung, tiếng ồn hoặc độ rơ bất thường. Việc tiếp tục vận hành chỉ vì máy vẫn khoan được có thể biến một hư hỏng nhỏ thành sự cố phải đưa thiết bị ra khỏi công trường.

Nhật ký bảo dưỡng nên ghi số giờ máy, hạng mục đã kiểm tra, vật tư đã thay, hiện tượng phát sinh và người thực hiện. Dữ liệu này giúp phân biệt lỗi lặp lại với hao mòn thông thường, đồng thời hỗ trợ lập kế hoạch dừng máy có kiểm soát. Với dự án tiến độ gấp, nên chuẩn bị trước răng cắt, chốt, lọc và vật tư tiêu hao đúng mã, đúng thông số theo cấu hình sử dụng. Không chọn phụ tùng chỉ vì lắp vừa: vật liệu, kích thước làm việc và khả năng chịu tải không phù hợp có thể ảnh hưởng đến an toàn lẫn tuổi thọ cụm máy.

Danh mục kiểm tra trước khi mua hoặc thuê

• Xác định đúng phiên bản: đối chiếu số máy, năm sản xuất, tài liệu kỹ thuật và cấu hình đang lắp. Tên thương mại SR250 không thay thế việc xác nhận thông số của chính thiết bị được chào.
• Đối chiếu với thiết kế cọc: kiểm tra đường kính, chiều sâu dự kiến, địa tầng, chiều cao làm việc, phạm vi quay và điều kiện di chuyển. Đồng thời đánh giá sức chịu tải nền tại vị trí đứng máy, không chỉ diện tích mặt bằng.
• Kiểm tra tình trạng thực tế: xem hồ sơ bảo dưỡng, dấu hiệu sửa chữa kết cấu, rò rỉ, đầu quay, cần Kelly, cáp, tời và thủy lực. Cho máy vận hành thử theo quy trình an toàn để đối chiếu phản ứng thực tế với các cảnh báo hiển thị.
• Làm rõ bộ công tác đi kèm: liệt kê loại, kích thước và tình trạng gầu, mũi khoan, răng cắt cùng phụ kiện cần thiết. Bộ công tác phải phù hợp với các lớp đất dự kiến, kể cả lớp khó khoan được nhận diện trong hồ sơ khảo sát.
• Thống nhất phạm vi dịch vụ: ghi rõ trách nhiệm vận chuyển, lắp dựng, vận hành, nhiên liệu, bảo dưỡng, phụ tùng, ca chờ và thời hạn phản hồi khi có sự cố. Nếu thuê máy, cần thỏa thuận phương án xử lý khi thiết bị dừng dài ngày.
• Kiểm tra năng lực hỗ trợ: xác nhận kinh nghiệm của đội vận hành, khả năng huy động kỹ thuật viên, nguồn phụ tùng và đầu mối quyết định tại công trường. Khả năng xử lý sự cố đúng lúc quan trọng không kém tình trạng máy lúc bàn giao.

Với máy đã qua sử dụng, số giờ hiển thị chỉ là một nguồn tham khảo. Nên kiểm tra cả khi máy nguội và sau khi vận hành, vì một số biểu hiện rò rỉ, tăng nhiệt hoặc thao tác chậm chỉ xuất hiện khi các hệ thống đã làm việc. Nhân sự cơ điện có kinh nghiệm cần tham gia đánh giá các bộ phận chịu tải và đối chiếu lịch bảo dưỡng với tình trạng hao mòn quan sát được. Trước khi chốt thuê cho dự án địa chất phức tạp, việc khảo sát hiện trường và thống nhất bộ công tác sẽ giúp hạn chế thay đổi phương án khi máy đã huy động.