Máy khoan cọc nhồi Hitachi thường được nhà thầu quan tâm khi cần thiết bị có hệ thống thủy lực ổn định, kết cấu chắc chắn và khả năng làm việc liên tục trên công trường nền móng. Tuy nhiên, tên gọi này có thể chỉ một máy chuyên dụng hoặc một tổ hợp sử dụng máy cơ sở Hitachi lắp bộ công tác khoan. Hai cấu hình không mặc nhiên có cùng năng lực thi công. Để lựa chọn đúng, cần xem xét đồng thời địa chất, đường kính và chiều sâu cọc, phương pháp giữ thành, điều kiện mặt bằng, thông số của bộ khoan và hồ sơ kỹ thuật của chính chiếc máy dự kiến sử dụng.

Máy khoan cọc nhồi Hitachi
Máy khoan cọc nhồi Hitachi thường dùng máy cơ sở làm nguồn động lực và nền tảng di chuyển, kết hợp với đầu quay, cột dẫn hướng, cần Kelly, gầu khoan và hệ thống thủy lực. Năng lực tạo lỗ phải được xác định theo tổ hợp hoàn chỉnh, không suy ra từ mã máy cơ sở. Mô-men xoắn, lực ép, tốc độ quay và khả năng nâng phụ thuộc vào cấu hình bộ công tác, nguồn cấp dầu và tải trọng thực tế. Khi đánh giá thiết bị, cần đối chiếu hồ sơ lắp đặt, cải tạo và thông số kỹ thuật. Trong vận hành, cần kiểm tra kết cấu, ống dầu, đồng thời đánh giá sức chịu tải nền để hạn chế lún lệch, mất ổn định.
Một tổ hợp khoan cọc nhồi thường gồm máy cơ sở, hệ thống thủy lực, cột dẫn hướng, đầu quay, cần khoan, gầu hoặc mũi khoan và các cơ cấu phụ trợ. Máy cơ sở Hitachi cung cấp nguồn động lực và nền tảng di chuyển; năng lực tạo lỗ còn phụ thuộc lớn vào bộ công tác do đơn vị chế tạo, cải tạo hoặc lắp đặt. Vì vậy, không nên suy ra mô-men xoắn, đường kính cọc hay chiều sâu khoan chỉ từ mã máy đào Hitachi. Những thông số đó phải được đối chiếu với tài liệu của toàn bộ tổ hợp sau lắp đặt.
Trong hồ sơ thiết bị, cần nhận diện rõ model máy cơ sở, số khung, năm sản xuất, model đầu khoan, chiều dài cần, loại cần Kelly, đối trọng và phương án cấp dầu thủy lực. Một máy từng thay đổi đầu quay hoặc cột khoan có thể có năng lực khác với cấu hình xuất xưởng. Bản vẽ lắp đặt, nhật ký cải tạo và biên bản kiểm tra kỹ thuật giúp người quản lý đánh giá thiết bị thực tế, thay vì dựa vào hình ảnh hoặc thông tin quảng cáo.

Máy khoan cọc nhồi Hitachi KH180-3
Đầu quay tạo mô-men để cắt, phá đất và đưa vật liệu vào gầu khoan. Khả năng này chịu ảnh hưởng của áp suất, lưu lượng dầu, đặc tính mô-tơ thủy lực, tỷ số truyền và tổn thất trong hệ thống. Áp suất cao không tự động đồng nghĩa với tốc độ khoan nhanh: nếu lưu lượng không đáp ứng, tốc độ quay có thể giảm khi gặp lớp đất cứng. Ngược lại, duy trì tốc độ quay lớn nhưng mô-men không đủ có thể làm bộ công tác bị ì, tăng mài mòn và tiêu hao nhiên liệu.
Lực ép xuống hỗ trợ mũi khoan xuyên qua các lớp đất chặt, trong khi cơ cấu nâng phải đủ khả năng kéo gầu chứa đầy vật liệu lên khỏi lỗ. Khi xem xét máy khoan cọc nhồi Hitachi, nhà thầu nên kiểm tra thông số đầu quay và cơ cấu nâng theo đúng chiều sâu làm việc, kể cả khối lượng gầu, đất trong gầu và cần khoan. Năng lực nâng của máy cơ sở không được đồng nhất với tải cho phép của cả tổ hợp khoan, bởi cấu hình lắp đặt làm thay đổi tải trọng và điều kiện ổn định.
Thi công cọc nhồi tạo ra tải trọng lặp lên cột khoan, khớp nối, mâm quay và hệ thống xích. Các vị trí cần theo dõi gồm chốt, bạc, mối hàn, bu lông liên kết, ống dầu và điểm tựa của bộ công tác. Rò rỉ dầu hoặc độ rơ tăng dần có thể là dấu hiệu cần dừng máy để kiểm tra, nhất là khi thiết bị làm việc với gầu lớn hoặc gặp địa tầng thay đổi đột ngột. Bảo dưỡng đúng chu kỳ giúp hạn chế dừng máy ngoài kế hoạch, nhưng không thay thế việc kiểm tra tình trạng kết cấu trước mỗi ca.
Độ ổn định phụ thuộc cả vào nền đặt máy. Áp lực truyền qua dải xích, vị trí đối trọng, tầm với của bộ công tác và hoạt động của thiết bị phụ trợ đều cần được tính trong phương án bố trí. Trên nền đắp yếu hoặc gần mép hố đào, nhà thầu phải đánh giá sức chịu tải và nguy cơ trượt, lún lệch; khi cần, sử dụng tấm phân tải hoặc gia cố đường công vụ theo thiết kế. Một máy có công suất lớn vẫn không thể làm việc an toàn nếu mặt bằng không đáp ứng tải trọng thi công.
Máy khoan cọc nhồi Hitachi được ứng dụng linh hoạt theo địa tầng và biện pháp thi công. Với đất sét, cát, cuội sỏi hoặc đá phong hóa, cần chọn gầu, mũi khoan hay thùng khoan lõi phù hợp; theo dõi vật liệu lấy lên để điều chỉnh khi địa chất thay đổi. Ở lớp đất dễ sập, ống vách hoặc dung dịch giữ thành phải được sử dụng và kiểm soát theo yêu cầu dự án. Trong quá trình khoan, cần kiểm tra tim cọc, độ thẳng đứng, chiều sâu và ghi nhật ký. Trước khi đổ bê tông, phải làm sạch đáy, hạ lồng thép và vận hành ống đổ đúng quy trình để bảo đảm chất lượng cọc.
Đất sét dẻo, cát rời, cuội sỏi và đá phong hóa đặt ra yêu cầu cắt phá khác nhau. Gầu khoan thích hợp để lấy đất theo từng mẻ; gầu làm sạch đáy hỗ trợ xử lý cặn trước khi hạ lồng thép và đổ bê tông. Với lớp vật liệu chặt hoặc có đá, nhà thầu có thể cần mũi khoan, thùng khoan lõi hay dụng cụ chuyên biệt khác. Khảo sát địa chất và khả năng thay đổi dụng cụ tại công trường quan trọng hơn việc chọn một loại gầu để sử dụng cho toàn bộ chiều sâu cọc.
Trong quá trình khoan, người vận hành cần theo dõi tốc độ xuyên, phản ứng của đầu quay, vật liệu lấy lên và cao độ từng lớp. Nếu địa tầng thực tế khác hồ sơ khảo sát, việc tiếp tục khoan theo thông số cũ có thể khiến dụng cụ kẹt hoặc làm sai lệch phương án giữ thành. Nhật ký nên ghi chiều sâu, thời điểm đổi dụng cụ, hiện tượng mất dung dịch và sự cố phát sinh. Dữ liệu này giúp kỹ sư hiện trường điều chỉnh biện pháp và đối chiếu khi nghiệm thu cọc.

Máy khoan cọc nhồi Hitachi KH125-3
Ở tầng đất dễ sập, phương án giữ thành quyết định chất lượng lỗ khoan. Ống vách có thể được dùng ở đoạn miệng lỗ hoặc kéo sâu hơn theo thiết kế; dung dịch giữ thành được xem xét khi điều kiện địa chất và công nghệ thi công phù hợp. Lựa chọn bentonite hay dung dịch polymer phải dựa trên chỉ dẫn kỹ thuật của dự án, khả năng kiểm soát đặc tính dung dịch và yêu cầu xử lý sau sử dụng. Không có một ngưỡng thông số dung dịch áp dụng giống nhau cho mọi công trình.
Khi dùng dung dịch giữ thành, cần kiểm soát mực dung dịch trong lỗ, nguy cơ thất thoát qua tầng thấm và tình trạng lắng cặn. Thiết bị khoan chỉ giải quyết công đoạn tạo lỗ; chất lượng cọc còn phụ thuộc vào làm sạch đáy, hạ lồng thép, lắp ống đổ và đổ bê tông liên tục đúng quy trình. Nếu thành lỗ bị sạt hoặc đáy chưa được xử lý đạt yêu cầu, năng lực của máy khoan cọc nhồi Hitachi không thể bù đắp các sai sót đó.
Trước khi khoan, cần xác định chính xác tim cọc, cao độ mặt bằng và vị trí ống vách. Trong lúc thi công, việc theo dõi độ thẳng đứng của cột khoan giúp phát hiện lệch hướng từ sớm. Mức sai lệch cho phép phải lấy theo hồ sơ thiết kế, tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu nghiệm thu của dự án, không ước lượng bằng mắt. Với cọc sâu, một sai lệch nhỏ ở phần trên có thể tạo ra chênh lệch vị trí đáng kể tại mũi cọc.
Sau khi đạt cao độ thiết kế, công tác kiểm tra chiều sâu và xử lý cặn đáy cần hoàn tất trước khi đổ bê tông. Ống đổ phải được tổ chức vận hành để bê tông đi lên từ đáy lỗ, hạn chế hòa trộn với dung dịch hoặc nước trong lỗ khoan. Nhà thầu cần ghi nhận khối lượng bê tông theo cao độ và theo thời gian, từ đó nhận biết các biến động bất thường. Thí nghiệm kiểm tra chất lượng cọc về sau là một phần của hệ thống kiểm soát; kết quả phải được phân tích cùng nhật ký thi công và đặc điểm địa chất.
Việc chọn mua hoặc thuê máy khoan cọc nhồi Hitachi cần dựa trên chi phí cho mỗi cọc đạt yêu cầu, thay vì chỉ so sánh giá máy. Chi phí cần tính cả vận chuyển, nhiên liệu, dụng cụ, nhân công, bảo trì và thời gian ngừng máy. Trước khi nhận thiết bị, cần kiểm tra hồ sơ, hệ thủy lực, đầu quay, cáp, xích và cần Kelly; đồng thời xác nhận phụ kiện, hỗ trợ kỹ thuật trong hợp đồng. Khi vận hành, phải kiểm tra máy đầu ca, khoanh vùng nguy hiểm và dừng thi công nếu nền lún, máy nghiêng hoặc dụng cụ kẹt. Nhật ký từng công đoạn và lịch bảo dưỡng theo giờ máy giúp kiểm soát năng suất, chi phí và chất lượng cọc.
Chi phí sở hữu hoặc thuê máy không nên được đánh giá chỉ bằng đơn giá theo tháng hay theo ca. Người mua cần tính cả vận chuyển, lắp dựng, nhiên liệu, dụng cụ khoan, nhân sự, bảo trì và thời gian ngừng máy. Người thuê cần làm rõ hợp đồng đã bao gồm đầu quay, cần Kelly, bộ gầu phù hợp, phụ tùng dự phòng và kỹ thuật viên hỗ trợ hay chưa. Với địa tầng phức tạp, một cấu hình có giá thuê thấp nhưng phải dừng lâu để thay dụng cụ có thể làm tăng chi phí trên mỗi mét cọc hoàn thành.
Khi kiểm tra máy khoan cọc nhồi Hitachi đã qua sử dụng, nên đối chiếu tình trạng thực tế với hồ sơ bảo dưỡng và lịch sử sửa chữa. Các hạng mục cần quan sát gồm tiếng động bất thường ở đầu quay, khả năng giữ áp của thủy lực, độ mòn xích, cáp nâng, khóa cần Kelly và mối hàn tại những vị trí chịu lực. Việc chạy thử nên thực hiện trong điều kiện phù hợp, có người đủ chuyên môn giám sát. Tài liệu nguồn gốc và giấy tờ kiểm định, đăng ký hoặc kiểm tra an toàn cần được rà soát theo loại thiết bị và quy định áp dụng tại nơi sử dụng.

Ca bin máy khoan cọc nhồi Hitachi
Trước mỗi ca, tổ vận hành nên kiểm tra mức dầu, đường ống thủy lực, cáp, cơ cấu khóa, tín hiệu cảnh báo và khu vực di chuyển. Phạm vi làm việc phải được phân luồng để tránh người không có nhiệm vụ đi vào vùng quay hoặc vùng nâng hạ gầu. Gần đường điện, công trình hiện hữu hay hạ tầng ngầm, phương án thi công cần xác định rõ khoảng cách an toàn và biện pháp bảo vệ theo khảo sát hiện trường. Khi xuất hiện lún nền, nghiêng máy hoặc kẹt dụng cụ, cần dừng thao tác để đánh giá thay vì tăng lực ép một cách cảm tính.
Năng suất nên được đo bằng thời gian hoàn thành một cọc đạt yêu cầu, không chỉ bằng số mét khoan trong một giờ. Hãy tách thời gian định vị máy, đặt ống vách, khoan từng lớp, thay gầu, vệ sinh đáy, chờ hạ lồng thép và đổ bê tông. Cách ghi nhận này chỉ ra nút thắt thực tế: thiết bị khoan, công tác cấp bê tông hay phối hợp giữa các tổ đội. Dữ liệu từ nhiều cọc trong cùng điều kiện địa chất giúp lập tiến độ và dự trù chi phí đáng tin cậy hơn một mức năng suất công bố chung.
Để duy trì hiệu quả sử dụng, lịch bảo dưỡng cần gắn với giờ máy và điều kiện làm việc, đồng thời ghi rõ người thực hiện, hạng mục đã kiểm tra và phụ tùng thay thế. Mẫu nhật ký thống nhất giữa người vận hành và kỹ sư hiện trường giúp đối chiếu sự cố với địa tầng, dụng cụ và thông số vận hành. Thông số kỹ thuật được xác minh, biện pháp thi công phù hợp và hồ sơ hiện trường đầy đủ là cơ sở để phát huy ưu điểm về sức làm việc và độ bền của thiết bị, đồng thời kiểm soát rủi ro chất lượng cọc.
Tham khảo thêm: